|
سفارشدهنده: سازمان بهزیستی کشور با حمایت مالی UNDP
مجری: مرکز تحقیقات مراقبت اچآیوی و عفونتهای آمیزشی، دانشگاه علوم پزشکی کرمان
سال انجام: ۱۴۰۳-۱۴۰۲ (۲۰۲۴-۲۰۲۳ میلادی)
مجری/مصاحبهشونده: دکتر حمید شریفی
۱. لطفا خودتان و موضوع طرحتان را معرفی کنید.
من دکتر حمید شریفی، عضو هیئت علمی مرکز تحقیقات مراقبت اچآیوی و عفونتهای آمیزشی، مرکز همکار سازمان جهانی بهداشت وابسته دانشگاه علوم پزشکی کرمان هستم. موضوع طرح پژوهشی ما «بررسی میزان شیوع اچآيوی و هپاتیت C و رفتارهای پرخطر مرتبط با اچآیوی در زنان در معرض بیشترین خطر ابتلا به این بیماری در ایران» است که با حمایت سازمان بهزیستی کشور و دفتر توسعه و جمعیت سازمان ملل (UNDP) اجرا شد.
۲. ایده اولیه انجام این طرح از کجا شروع شد و چرا این موضوع انتخاب شد؟
با توجه به اینکه زنان در معرض بیشترین خطر یکی از مهمترین جمعیتهای کلیدی در اپیدمی اچآیوی هستند و افزایش انتقال جنسی ویروس و تغییر الگوهای رفتاری این گروه در سالهای اخیر مشهود شده بود، نیاز جدی به دادههای دقیق برای سیاستگذاری و مداخلات موثر احساس میشد. خلأ مطالعات کشوری دورهای و اطلاعات به روز، ایده انجام پیمایش وسیع ملی را شکل داد.
۳. شاخصهایی که در این مطالعه بررسی کردید، چه بودند و چگونه آنها را انتخاب کردید؟
شاخصهای اصلی عبارت بودند از:
-
شیوع اچآيوی و هپاتیت C
-
میزان رفتارهای جنسی پرخطر و مصرف مواد
-
میزان دسترسی به خدمات کاهش آسیب
-
تجربه انگ و تبعیض
-
دانش و نگرش نسبت به اچآیوی و بیماریهای آمیزشی
انتخاب شاخصها مطابق پروتکلهای سازمان بهداشت جهانی و نیازهای بومی کشور انجام شد.
۴. روش اجرای پژوهش چه بود و چرا این روش انتخاب شد؟
از نمونهگیری زنجیرهای Respondent Driven Sampling (RDS) استفاده کردیم که برای مطالعات جمعیتهای پنهان بسیار مناسب است. این روش به ما کمک کرد تا شبکهای از زنان با رفتارهای پرخطر را در ۱۳ شهر اصلی کشور با دقت مناسب نمونهگیری کنیم. همچنین از پرسشنامه استاندارد WHO جهت ارزیابی رفتارهای این گروه و تستهای سریع اچآيوی و هپاتیت جهت برآورد شیوع ابتلا به این عفونتها استفاده شد.
۵. یافتههای کلیدی پژوهش شما چه بود و به چه موضوعات مغفولی هم اشاره داشتید؟
مطالعه نشان داد هرچند که شیوع اچآيوی طی سالهای گذشته در این گروه کاهش مشهودی داشته است اما شیوع اچآيوی و هپاتیت C در این گروه همچنان بالاست و رفتارهای پرخطر جنسی و مصرف مواد ریسک انتقال را تشدید مینماید. با وجود برخی پیشرفتها، میزان دسترسی به خدمات کاهش آسیب کافی نیست و تجربه انگ و تبعیض در این زنان بر دریافت خدمات سلامت تاثیر منفی گذاشته. ضعف در آموزش و آگاهی، ضرورت خدمات جامع و مناسبتر را بیشتر کرده است.
۶. این طرح پژوهشی چه گرهای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟
این مطالعه با شناسایی وضعیت دقیق شیوع بیماریهای اچآيوی و هپاتیت C و الگوهای رفتار پرخطر در این گروه کلیدی در جامعه، به سیاستگذاران و مدیران سلامت کمک میکند مداخلات عملی و هدفمندتری را طراحی کنند. بهروزرسانی اطلاعات و نیازهای خدمات کاهش آسیب باعث میشود برنامهریزیها واقعبینانه و مطابق با واقعیتهای میدانی صورت گیرد. ارتقای سلامت زنان پرخطر به شکل غیرمستقیم از شیوع بیماری در جامعه عمومی نیز پیشگیری میکند و ضمن کاهش هزینههای نظام سلامت، به سطحی بالاتر از امنیت اجتماعی و سلامت جمعی میانجامد.
۷. بر اساس تجربه خودتان، چه پیشنهادی برای سیاستگذاران و مدیران حوزه سلامت دارید؟
لزوم گسترش خدمات کاهش آسیب و توسعه آموزشهای ویژه این گروه؛ بهبود دسترسی به مراقبتهای سلامت و حمایت روانی-اجتماعی؛ ایجاد شرایط برای کاهش انگ و تبعیض در جامعه و نظام سلامت ضروری است. بازنگری در سیاستهای مداخلهای و افزایش مشارکت این زنان به عنوان گروه هدف، اهمیت بالایی دارد.
۸. اجرای این طرح چه تاثیری بر نگرش شما نسبت به موضوع و اجرای پژوهشهای آینده داشت؟
اجرای این مطالعه باعث شد به حساسیتها و چالشهای اجتماعی-فرهنگی این موضوع بیشتر واقف شوم و بفهمم پیچیدگی مسائل فقط به جنبههای پزشکی محدود نیست، بلکه ارجحیت عوامل اجتماعی-روانی نیز مهم است. انسانیتر شدن نگاه من به مخاطبان و تأکید بیشتر بر اخلاق پژوهش از آثار این تجربه بود.
۹. به پژوهشگران جوان علاقهمند به این حوزه چه توصیهای دارید؟
مطالعه و تحقیق در حوزه آسیبهای اجتماعی و زنان در معرض بیشترین خطر ابتلا به اچآيوی به صبوری، حساسیت اخلاقی و شناخت چندبعدی از موضوع نیاز دارد. توصیه میکنم در کنار یادگیری روش علمی، کار میدانی و حضور واقعی در اجتماع را فراموش نکنند و نگاه انسانی، همدلانه و بدون قضاوت به جامعه هدف داشته باشند.
|