جمعه 8 اسفند 1404
 

 

 

 

 

 

 

نشست خبری طرح  تبیین موانع دسترسی به خدمات مراقبتی سالمندان در مراکز جامع خدمات سلامت شهرستان کرمان و ارائه راهکار


 

 

 

 

با تشکر از جنابعالی با معرفی خود سوابق علمی، پژوهشی اجرایی و عملی و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان فرمایید:

۱. با معرفی خود، سوابق علمی، پژوهشی، اجرایی و عملی و فعالیت‌های مرتبط با این پژوهش را بیان فرمایید:

اینجانب دکتر وحید یزدی فیض‌آبادی، دارای مدرک دکترای تخصصی سیاست‌گذاری سلامت و دانشیار دانشگاه علوم پزشکی کرمان هستم. سوابق پژوهشی بنده شامل طراحی و اجرای طرح‌های ملی و استانی متعدد در حوزه‌های سیاست­گذاری، مدیریت و اقتصاد سلامت با تمرکز بر عدالت در دسترسی و تحلیل سیاست‌های کلان بهداشتی و مدیریت منابع نظام سلامت است. همچنین، به عنوان رئیس مرکز تحقیقات مدیریت ارائه خدمات سلامت وابسته به پژوهشکده آینده‌پژوهی در سلامت دانشگاه علوم پزشکی کرمان، بیش از ده سال تجربه در ایده پردازی و انجام پژوهش های میدانی و مسأله محور در موضوعات مختلفی از جمله عدالت در سلامت، دسترسی به خدمات سلامت، سلامت حاشیه شهر و تأمین مالی بخش سلامت دارا هستم. در این راستا تمرکز بر موضوع مرتبط با پدیده سالمندی و تأثیرات آن بر جامعه و چالشهای مرتبط با رفاه و عدالت در سلامت این گروه فاخر و ارزشمند در جامعه یکی از اولویت های مهم بوده است که سعی کردم در حد امکان و بضاعت در این خصوص مطالعاتی را با تمرکز بر تولید شواهد مناسب جهت بهبود تصمیم گیری فعالیت نمایم.

۲. دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی و پژوهشی چه بوده و چه کسانی در این تحقیق یاری‌دهنده شما بوده‌اند؟

انتخاب این موضوع تحقیقاتی در پاسخ به یک ضرورت ملی در نظام سلامت کشور انجام شد. بررسی‌های انجام‌شده در سطح معاونت بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی نشان داد که پوشش خدمات مراقبتی برای سالمندان در سطح اول ارائه خدمات (نظام مراقبت‌های بهداشتی اولیه)، در وضعیت مطلوب و قابل قبول قرار ندارد و با چالش‌های جدی در زمینه بهره‌مندی سالمندان از این خدمات مواجه هستیم. این مسأله به عنوان یک چالش مسأله‌محور ملی در سطح سیاست‌گذاری مطرح گردید و ضرورت انجام آسیب‌شناسی عمیق و میدانی را به همراه داشت.

بر این اساس، با توجه به تجربیات اینجانب در حوزه سیاست‌گذاری و مدیریت خدمات سلامت، و همچنین علاقه و تمایل حرفه‌ای‌ام به انجام مطالعات میدانی با مشارکت مستقیم مردم، تصمیم به طراحی و اجرای یک پژوهش میدانی کیفی با تمرکز بر گروه سالمندان شهر کرمان گرفتم.

 

در این مسیر، همکاری ارزشمند جمعی از همکاران متخصص و دلسوز در این حوزه را همراه خود داشتم، از جمله:

 

خانم مهلا ایرانمنش (دانشجوی دکترای تخصصی مدیریت خدمات بهداشتی درمانی)

 

خانم مهین صابرماهانی (کارشناس سلامت سالمندان معاونت بهداشتی)

 

خانم زیبا کامیابی (رئیس گروه سلامت میانسالان و سالمندان)

 

دکتر وحیدرضا برهانی‌نژاد (استادیار سالمندشناسی و معاون بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمان)

 

دکتر سیروس سالاری (پزشک عمومی و معاون فنی معاونت بهداشتی دانشگاه علوم پزشکی کرمان)

 

این تیم بین‌رشته‌ای نقش بسیار مؤثری در طراحی، اجرا و تحلیل داده‌های حاصل از این مطالعه کیفی ایفا کرد، و باعث شد پژوهش بر پایه واقعیات عینی موجود در میدان، به نتایج معتبر و قابل استفاده برای برنامه‌ریزی‌های سلامت دست یابد.

 

علاوه بر این مشارکت و همکاری مستقیم سالمندان در انجام این مطالعه سهم بسزایی در شناسایی و احصای چالشهای آنان در دریافت خدمات مراقبتهای بهداشتی اولیه داشت که بدون مشارکت و همکاری انان انجام این پژوهش میسر نبود.

 

۳. پژوهش‌تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی و نوآوری‌ها در خصوص موضوعات و محورهای آن توضیح دهید:

این پژوهش به‌صورت کیفی و مبتنی بر روش بحث‌های گروهی متمرکز (FGD) با مشارکت دو گروه اصلی شامل سالمندان گیرنده خدمت و ارائه‌دهندگان خدمات در مراکز جامع سلامت شهرستان کرمان انجام شد. ویژگی‌های نوآورانه طرح عبارتند از:

بهره‌گیری از تحلیل محتوای متعارف (Conventional Content Analysis)

تبیین موانع از دیدگاه هر دو طرف ارائه‌دهنده و دریافت‌کننده خدمت

شناسایی موانع ساختاری، فرهنگی، اقتصادی، سامانه‌ای، و نظام ارجاع

تدوین راهکارهای عملیاتی مبتنی بر داده‌های بومی

توجه به مؤلفه‌های عدالت در سلامت و شمول اجتماعی سالمندان

۴. آیا این پژوهش به مرحله اجرا و بهره‌برداری درآمده است؟

بله. یافته‌های این پژوهش در قالب گزارش‌های سیاستی به معاونت بهداشت دانشگاه علوم پزشکی کرمان ارائه شده است. برخی از پیشنهادها از جمله پیگیری‌های تلفنی، تجهیز مراکز و برطرف کردن برخی موانع که با هزینه کم قابل اصلاح است، در نشست های مرتبط در سطح معاونت مطرح و منجر به اتخاذ تصمیماتی برای دستورکارقرار گیری این موضوعات جهت حل آنها گردید. برخی نظیر ضرورت طراحی مدل مراقبت در منزل، و بازنگری در محتوای بسته‌های خدمتی سالمندان بازخورد لازم داده شد و در حال بررسی در سطح کشوری می باشد.

۵. این طرح پژوهشی چه گره‌ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

این طرح به شناسایی و مستندسازی چالش‌های عینی و ملموس سالمندان در دسترسی به خدمات مراقبتی کمک کرده و با ارائه راهکارهای بومی و مبتنی بر واقعیت، می‌تواند:

به بهبود دسترسی فیزیکی، زمانی و اقتصادی سالمندان به خدمات کمک کند.

اعتماد عمومی به مراکز بهداشتی دولتی را افزایش دهد.

سیاست‌گذاران را نسبت به نیاز به ارتقاء نظام مراقبت در منزل و توسعه خدمات مشاوره‌ای و تخصصی آگاه سازد.

زمینه‌ساز اجرای مدل‌های یکپارچه مراقبتی گردد که بر مبنای نیاز واقعی سالمندان طراحی شده‌اند.

 

۶. انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و توسعه فعالیت‌های مشابه چیست و چه راهکارهایی را پیشنهاد می‌کنید؟

انتظار می‌رود متولیان پژوهش، نگاه راهبردی و بلندمدت به مسئله سالمندی و مراقبت‌های مرتبط با آن داشته باشند. راهکارهای پیشنهادی:

افزایش بودجه تحقیقاتی برای مطالعات بین‌رشته‌ای در حوزه سالمندی.

تدوین سیاست‌های تشویقی برای اجرای نتایج پژوهش‌ها در سطح اجرایی.

تقویت ارتباط بین حوزه پژوهش و اجرا (Translation of Research into Practice)

ایجاد زیرساخت پایدار برای مراقبت در منزل به‌ویژه در مناطق روستایی.

بازطراحی سامانه‌های اطلاعات سلامت برای پوشش آفلاین و ارتقاء قابلیت‌های ثبت و پیگیری.

توسعه برنامه‌های آموزشی کارکنان با تأکید بر نیازهای خاص سالمندان.

استفاده از مشارکت مردمی و سازمان‌های مردم‌نهاد برای جذب رابط‌های سلامت سالمندان از محله های مختلف در سطح شهر برای همکاری مستقیم و روش مند با پایگاههای سلامت

ظرفیت سازی برای همکاری همه جانبه به منظور کمک به پیاده سازی شهر دوستدار سالمند و توجه به سیاستهای توسعه شهری بر مبنای مناسب سازی فضاها برای سالمندان و گروههای پرریسک مشابه