نشست خبری طرح بررسی نسبت بروز استانداردشده و عوامل خطر عفونت محل عمل جراحی در جراحی‌های ناحیه شکم در بیمارستان های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی کرمان: مطالعه کوهورت

با تشکر از جنابعالی با معرفی خود سوابق علمی، پژوهشی اجرایی و عملی و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان فرمایید:

دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی و پژوهشی چه بوده و چه کسانی در این تحقیق یاری دهنده شما بوده اند؟

عفونت های محل عمل مهمترین عارضه قابل پیشگیری بعد از عمل می باشد. تحقیقات نشان داده اند که 60 درصد عفونت های بعد از عمل قابل پیشگیری است. این در حالی است که در کشور ما میزان بروز بالایی دارد که منجر به مشکلات متعدد برای بیماران و تحمیل هزینه های مختلف به سیستم های بهداشتی می گردد. بر اساس  معدود مطالعات کوهورت انجام‌شده در ایران بروز عفونت محل عمل از 7/0 درصد در عمل جراحی بای‌پس عروق کرونر تا 4/17 درصد در جراحی‌های شکمی‌ متغیر بوده است. نتایج پژوهش ها در ایران و سایر نقاط جهان نشان داده که هزينه بیمارستاني بیماران مبتلابه عفونت محل عمل جراحي 5/2 برابر بیماران بدون عفونت است.

گرچه همه ما می دانیم میزان های بروز عفونت محل عمل در ایران بالا می باشد ولی یک تخمین مناسب و مورد قبول بروز در ایران نداریم.  در ایران گرچه نظام کنترل عفونت بیمارستانی از سال 1385 شروع‌شده است بااین‌حال این نظام دارای مشکلات متعددی است که ازجمله آن، بارکاری زیاد و نداشتن انگیزه کارکنان بیمارستان، عدم‌کفایت دانش کارکنان سلامت در ارتباط با عفونت محل عمل، نبود ابزار و تجهیزات موردنیاز، کم شماری و مراقبت غیرفعال است. لذا نظام مراقبت موجود توانایی تخمین درست میزان بروز عفونت محل عمل را دارا نیست. عدم وجود و یا کمبود مطالعات کوهورت باکیفیت در کشورهای درحال‌توسعه، درعین‌حال نبود نظام‌‌‌های مراقبت آینده‌نگر باعث شده است که تخمین عفونت محل عمل در کشورهای درحال‌توسعه با مشکل روبرو شود و این موضوع حتی تخمین جهانی بروز عفونت محل عمل در دنیا را با مشکل روبرو کرده است؛ لذا در این پژوهش سعی شد که یک مطالعه کوهورت آینده نگر طراحی شود تا بتوانیم داده‌ها را به صورت آینده نگر جمع آوری و میزان بروز را به درستی تخمین بزنیم.

برای پیشگیری و کنترل عفونت محل عمل لازم است عوامل خطر عفونت محل عمل شناسایی گردد

بیمارستان‌ها برای پیشگیری از عفونت محل عمل جراحی بایستی عوامل خطر قابل‌تعدیل را در آن بیمارستان شناسایی و روی این عوامل خطر تمرکز نمایند.  چون الگوی عفونت ایجادشده در بیماران ‌همواره متغیر است لذا لازم است ویژگی‌های اپیدمیولوژیک عفونت در این بیماران به‌صورت دوره‌ای مورد بررسی قرار بگیرد و اقدامات متناسب انجام گیرد.

 از طرفی پایش میزان‌های بروز و ارائه بازخورد توسط نظام مراقبت یک راهبُرد مهم در کنترل و کاهش عفونت محل عمل جراحی است. بااین‌حال وقتی‌که در یک بیمارستان جراحان بیمارانی را تحت جراحی قرار می‌دهند که دارای عوامل خطر غیرقابل‌تعدیل چندگانه دارند انتظار هست که مواجهه با میزان عفونت محل عمل بیشتری هم باشند؛ بنابراین برای مقایسه صحیح بین جراحان و بین بیمارستان‌ها لازم است که تطبیق خطر برای بیماران با عوامل خطر گوناگون صورت گیرد. برای این کار معمولا از روش استاندارد سازی استفاده می شود. از فواید استفاده از بروز استانداردشده علاوه بر مقایسه صحیح بین بیمارستان‌ها، بخش‌ها و جراحان، مقایسه در زمان‌های مختلف است.  یعنی ما در طول زمان می‌توانیم میزان بروز عفونت محل عمل را به درستی پایش کنیم. بدین معنی که زمانی که در یک بخش تعداد عفونت محل عمل افزایش پیدا کرد درصورتی‌که بروز استانداردشده محاسبه و مشاهده شود که این افزایش ناشی از تعداد افراد پرخطر بوده دیگر مسئولین تعجبی نخواهند کرد. درعین‌حال شناسایی گروه‌هایی که در معرض خطر بیشتری از عفونت محل جراحی هستند می‌تواند تلاش‌ها برای کنترل عفونت را روی این گروه‌ها متمرکز نماید. به همین دلیل این پژوهش به منظور بررسی نسبت بروز استانداردشده و عوامل خطر عفونت محل عمل جراحی در جراحی‌های ناحیه شکم در بیمارستان¬های آموزشی دانشگاه علوم پزشکی کرمان با یک رویکرد آینده نگر طراحی شد.

پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی و نوآوری ها در خصوص موضوعات و محورهای آن توضیح دهید:

مطالعه حاضر در ۲ بیمارستان آموزشی دانشگاه علوم پزشکی کرمان شامل بیمارستان افضلی پور و بیمارستان باهنر کرمان انجام شد. بیمارستان افضلی‌پور دارای حدود ۵۷۷ تخت فعال و بیمارستان شهید باهنر دارای ۳۵۳ تخت فعال هستند. این دو بیمارستان خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی مختلف را به جمعیت شهر کرمان و شهرهای اطراف با جمعیت تقریبی ۷۰۰۰۰۰ نفر ارائه می‌نمایند. این بیمارستان‌ها علاوه بر استان کرمان به استان‌های مجاور مثل استان هرمزگان و استان سیستان و بلوچستان نیز خدمات تخصصی و فوق‌تخصصی درمانی را ارائه می‌نمایند. در این پژوهش بیماران دارای جراحی شکمی در اتاق‌های عمل این دو بیمارستان توسط مسئول بخش مورد شناسایی قرار می‌گرفتند.فرم شماره ۱ برای آن‌ها تکمیل می‌گردید و مورد پیگیری قرار ‌می‌گرفتند. بخش‌هایی که اکثر بیماران بعد از عمل در آن‌ها بستری‌شده و مورد پیگیری قرار گرفتند شامل دو بخش جراحی در بیمارستان شهید باهنر و بخش جراحی، بخش‌های ICU و بخش زنان بیمارستان افضلی پور بودند.

جمعیت هدف شامل تمامی بیماران بالای ۱۸ سال بود که از تاریخ ۳ اردیبهشت ۱۴۰۱ تا تاریخ ۲۸ اردیبهشت 1402 وارد مطالعه شدند. به روش سرشماری تمام افرادی در مدت‌زمان مطالعه برای عمل جراحی ناحیه شکم در بیمارستان‌‌های تحت مطالعه مراجعه می‌نمودند و حداقل دو روز در بخش‌های جراحی و ویژه اقامت داشتند در صورت موافقت، وارد مطالعه می‌شدند.  پیگیری بیماران در طول اقامت در بیمارستان با نظارت مستقیم پرستاران و محقق و پس از ترخیص از بیمارستان با استفاده از پرسش‌نامه ترمیم زخم انجام گردید. بدین صورت که در روزهای ۲۸ الی ۳۰ بعد از عمل جراحی، با بیماران تماس حاصل شد و پرسش‌نامه مربوطه تکمیل گردید. در مواردی که به تلفن پاسخ داده نمی‌شد با درنظرگرفتن ۳ بار عدم پاسخ‌دهی به تلفن در ۳ زمان مختلف به‌عنوان نمونه سانسور شده در نظر گرفته شد. موارد فوت‌شده درصورتی‌که قبل از فوت مبتلا به عفونت نشده بودند به‌عنوان مورد سانسور شده لحاظ گردیدند.

 برای شناسایی اولیه عوامل خطر عفونت محل عمل ابتدا یک مطالعه مرور دامنه انجام شد. در مطالعه مرور دامنه جستجوی مقالات با استفاده از منابع الکترونیک شامل PubMed، Web of  Science ،Scopus تا تاریخ ۲۵ اسفند ۱۴۰۱ انجام شد. مطالعات موردشاهدی و کوهورت وارد مطالعه شدند. برای تعیین میزان بروز عفونت محل عمل در جراحی‌های شکمی در دنیا فراتحلیل انجام شد. برای شناسایی عوامل خطر موثر در بروز عفونت محل عمل و استفاده از آنها در مدل سازی  از روش خاصی استفاده شد که در مطالعات از این روش تا کنون استفاده نشده است . در مطالعه مرور دامنه روشی برای بررسی ثبات نسبی عوامل خطر در مطالعات مروری ارائه شد و ثبات نسبی عوامل خطر مختلف با روش ارائه‌شده مورد بررسی قرار گرفت. ثبات نسبی عوامل خطر در مطالعه مرور دامنه به‌عنوان یک معیار برای انتخاب متغیر‌های مناسب برای مدل‌سازی استفاده شد و مدل مناسب برای پیش‌بینی عفونت محل عمل در جراحی‌های شکمی ارائه گردید. از مدل ارائه‌شده برای محاسبه نسبت‌های بروز استاندارد در دو بیمارستان استفاده‌شده و میزان‌های بروز با هم مورد مقایسه قرار گرفت. در حقیقت یک روش عملیاتی برای محاسبه و مقایسه میزان‌های بروز استاندارد شده برای اولین بار در ایران ارایه گردید. میزان های بروز استاندارد شده در این مطالعه با میزان های بروز در کشور آمریکا مورد مقایسه قرار گرفت.میزان عفونت محل عمل در جراحی‌های شکمی در مطالعه حاضر ۱۲ درصد بود. نتایج نشان داد میزان‌های بروز عفونت محل عمل در ایران درهمه عمل های جراحی مطالعه شده بیش از آمریکا بوده است.  و بطور کلی هم میزان بروز کلی 9/4 برابر آمریکا بوده است. دو دسته عوامل خطر قابل‌تغییر و غیرقابل‌تغییر باعث عفونت محل عمل در جراحی‌‌های شکم در بیمارستان‌‌های دانشگاه علوم پزشکی کرمان می‌گردند. متغیر‌های مستقل مؤثر در عفونت محل عمل در مدل انتخاب‌شده عبارت بودند از سابقه دیابت، سابقه مصرف سیگار، شاخص توده بدنی، طول مدت اقامت‌‌، طبقه بالاتر زخم، اقامت در بخش‌های مراقبت ویژه و طول مدت عمل بیشتر از ۱۰۹ دقیقه بودند. مدل ارائه‌شده عملکرد خوبی نشان داد. نسبت بروز استانداردشده عفونت محل عمل در دو بیمارستان تفاوت معنی‌داری نداشت.

آیا این پژوهش به مرحله اجرا و با بهره برداری درآمده است؟ بله

این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

در صورت بکارگیری نتایج  و روش های ارایه شده در این پژوهش در نظام مراقبت عفونت بیمارستانی ما می توانیم شاهد کاهش مستمر عفونت محل عمل در بیمارستان های کشور باشیم

انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و با توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی را پیشنهاد می کنید؟

انتظار این است که مسئولین و دست اندرکاران نتایج پژوهش را در نظام مراقبت عفونت بیمارستانی بکار گیرند و با توجه به نیاز به بررسی دوره ای عوامل خطر عفونت محل عمل از پژوهش‌های مرتبط با این زمینه در سطح کشور حمایت نمایند و بودجه و نیروی انسانی لازم برای کنترل و پیشگیری از عفونت محل عمل را در سطح بیمارستان های کشور فراهم نمایند.