نشست خبری طرح  بررسی ارتباط سواد سلامت دهان با وضعیت سلامت دهان و کیفیت زندگی مرتبط با آن در سالمندان شهر کرمان

با تشکر از جنابعالی با معرفی خود سوابق علمی، پژوهشی اجرایی و عملی و فعالیت های مرتبط با این پژوهش را بیان فرمایید:

دکتر فاطمه نجمی نوری ، عضو هیات علمی گروه سلامت دهان و دندانپزشکی اجتماعی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی کرمان و رییس مرکز تحقیقات عوامل اجتماعی موثر بر سلامت دهان و دندان هستم. رسته اصلی فعالیت های پژوهشی بنده مطالعات جامعه محور در حوزه سلامت دهان و دندان می باشد.

- دلیل اصلی شما برای انتخاب این طرح تحقیقاتی و پژوهشی چه بوده و چه کسانی در این تحقیق یاری دهنده شما بوده اند؟

افزایش جمعیت سالمندان یکی از مهم‌ترین چالش‌های آینده نظام سلامت کشور است. در این میان، مشکلات مربوط به سلامت دهان و دندان نقش تعیین‌کننده‌ای در کیفیت زندگی و سلامت عمومی سالمندان دارند. با توجه به فقدان داده‌های بومی درباره سطح سواد سلامت دهان در این گروه و ارتباط آن با وضعیت عملکردی و کیفیت زندگی، این طرح با هدف پر کردن این خلأ پژوهشی طراحی شد.

این پژوهش با همکاری اعضای هیئت علمی دانشکده دندانپزشکی دانشگاه علوم پزشکی کرمان انجام شد. در اجرای میدانی پژوهش نیز کارشناسان مراکز خدمات جامع سلامت و مراقبین سلامت مراکز نقش فعالی داشتند.

پژوهش تان را معرفی کرده و با معرفی ویژگی و نوآوری ها در خصوص موضوعات و محورهای آن توضیح دهید:

این مطالعه یکی از نخستین پژوهش‌های داخلی است که به‌طور هم‌زمان سواد سلامت دهان، وضعیت سلامت دهان، و کیفیت زندگی مرتبط با آن را در جمعیت سالمندان بررسی کرده است.

نوآوری‌های اصلی طرح شامل موارد زیر است:

-استفاده از ابزار استاندارد بین‌المللی HeLD-14 برای سنجش سواد سلامت دهان در نسخه بومی‌شده برای جامعه ایرانی؛

-ترکیب ارزیابی‌های پرسش‌نامه‌ای با معاینه بالینی واقعی برای ثبت تعداد دندان‌های باقیمانده؛

-تحلیل هم‌زمان رابطه میان سواد سلامت دهان، کیفیت زندگی، و شاخص‌های عینی سلامت دهان؛

-ارائه مدل پیش‌بینی‌کننده‌ای از تأثیر سواد سلامت دهان بر کیفیت زندگی سالمندان که می‌تواند در طراحی برنامه‌های آموزشی و سیاست‌گذاری سلامت دهان مورد استفاده قرار گیرد.

آیا این پژوهش به مرحله اجرا و با بهره برداری درآمده است؟

این طرح به‌طور کامل اجرا شده و داده‌ها تحلیل گردیده‌اند. نتایج اولیه در قالب مقاله پژوهشی منتشر شده است.

-Nouri, Fateme Najmi, et al. "Exploring the knowledge, attitudes, and performance of dentists in providing care to elderly patients." BMC Oral Health 24.1 (2024): 62.‏

و بخشی از یافته‌ها در قالب جلسات آموزشی برای کارشناسان بهداشت دهان در شبکه‌های بهداشت کرمان ارائه شده است.
برنامه‌ریزی برای طراحی پکیج آموزشی ارتقای سواد سلامت دهان در سالمندان بر اساس نتایج این مطالعه نیز در دست اقدام است.

این طرح پژوهشی چه گره ای از مشکلات مردم باز خواهد کرد؟

نتایج پژوهش نشان داد که حدود یک‌سوم سالمندان از سواد سلامت دهان پایینی برخوردارند و این مسئله مستقیماً با کاهش کیفیت زندگی آنان مرتبط است. بنابراین، اجرای برنامه‌های آموزشی متناسب با توان شناختی سالمندان می‌تواند:

-موجب ارتقای آگاهی و رفتارهای بهداشت دهان در این گروه شود،

-ز پیشرفت بیماری‌های دهان و دندان جلوگیری کند،

-هزینه‌های درمانی خانوار و نظام سلامت را کاهش دهد،

-و نهایتاً به بهبود سلامت عمومی، تغذیه، و رضایت از زندگی سالمندان منجر شود.

به‌طور کلی، این پژوهش گامی علمی برای طراحی مداخلات آموزشی هدفمند در حوزه سلامت دهان سالمندان ایرانی است.

انتظار شما از مسئولین و متولیان امور پژوهشی در زمینه حمایت و با توسعه فعالیت های مشابه چیست و چه راهکارهایی را پیشنهاد می کنید؟

با توجه به ماهیت اجتماعی و سلامت‌محور این‌گونه طرح‌ها، انتظار می‌رود:

1.     حمایت مالی و ساختاری از پژوهش‌های کاربردی در حوزه سالمندان افزایش یابد.

2.     همکاری بین‌بخشی میان دانشگاه‌ها، معاونت بهداشت و سازمان‌های سالمندی تقویت شود.

3.     ایجاد بانک داده ملی سواد سلامت دهان برای گروه‌های سنی مختلف مورد توجه قرار گیرد.

4.     تخصیص بودجه ویژه برای اجرای مداخلات آموزشی مبتنی بر شواهد در سطح جامعه در دستور کار قرار گیرد.

پژوهشگران این حوزه مورد حمایت برای انتشار و تبدیل نتایج به سیاست اجرایی قرار گیرند